Wypełnienia amalgamatowe były przez wiele lat podstawowym elementem praktyki stomatologicznej. Głównie ze względu na swoją trwałość i niskie koszty. Obecnie coraz częściej pojawiają się pytania o ich wpływ na zdrowie i estetykę uśmiechu. Czym są wypełnienia amalgamatowe i czy trzeba je wymienić?
Amalgamat stomatologiczny – jakie ma zalety i wady?
Amalgamat stomatologiczny to stop metali, w skład którego wchodzi srebro i rtęć. Dodatkowo znajduje się tam miedź, cyna oraz cynk. Amalgamat uznawany jest za jeden z najtrwalszych materiałów do wypełniania ubytków. Jego odporność na ściskanie przewyższa parametry wypełnień kompozytowych.
Niestety amalgamat nie łączy się chemicznie z tkanką zęba. To tzw. brak adhezji, który skutkuje możliwością powstawania małych, mikroskopijnych szczelin pomiędzy wypełnieniem a zębem. Tam swoje środowisko mają bakterie. W konsekwencji może dochodzić do nawrotu próchnicy lub rozwoju stanu zapalnego. Starsze wersje amalgamatu są bardziej podatne na korozję. Natomiast te nowoczesne amalgamaty o zmodyfikowanym składzie charakteryzują się większą szczelnością.
Materiał ten charakteryzuje się także dużą rozszerzalnością termiczną. Z czasem może to doprowadzić do pęknięć ścianek zęba. Amalgamat nie pozwala na dobór koloru wypełnienia, więc odbiega estetyką od naturalnego uzębienia. Ciemne wypełnienia stają się widoczne przy uśmiechu. Bywa to więc postrzegane jako wyraźna wada wizualna.
Czy wypełnienia amalgamatowe są bezpieczne dla zdrowia?
Amalgamat budzi kontrowersje głównie ze względu na zawartość rtęci, która stanowi około połowy jego masy. Pomimo że jest ona chemicznie związana z pozostałymi metalami, istnieje znikoma szansa uwalniania niewielkich ilości oparów podczas żucia, szorowania zębów albo spożywania gorących posiłków. To właśnie zjawisko wzbudza największe wątpliwości pod kątem długookresowego wpływu na organizm.
Zostały przeprowadzone różnorakie badania i wykazały one, że ilości rtęci uwalniane z wypełnień mieszczą się w normach uznawanych za bezpieczne. Mimo to długotrwała ekspozycja prowadzi do niewielkiej kumulacji tego metalu w ciele, nawet jeśli sumaryczne stężenie jest niskie.
Wrażliwość na działanie rtęci różni się indywidualnie. Grupy szczególnego ryzyka to kobiety w ciąży, dzieci, osoby z alergiami na metale oraz pacjenci cierpiący na przewlekłe schorzenia. Z tego też względu w wielu krajach wprowadzono ograniczenia lub całkowite zakazy stosowania amalgamatu uznając go za szkodliwy. Zwłaszcza w odniesieniu do szczególnie wrażliwych osób.
Kiedy warto wymienić stare wypełnienia w jamie ustnej?
Stan wypełnień amalgamatowej może z czasem ulec pogorszeniu. Pęknięcia, szczeliny przy brzegach oraz wyraźne przebarwienia to sygnały, które mogą świadczyć o potrzebie interwencji. Ocenę wypełnienia utrudnia jego ciemne zabarwienie. Dlatego największym problemem bywa niewidoczna próchnica rozwijająca się pod wypełnieniem.
Istnieją dwa podejścia do tej kwestii. Wielu stomatologów zaleca wymianę wszystkich starych wypełnień amalgamatowych jako działanie profilaktyczne. Argumentują to trudnością w sprawdzaniu stanu tkanki zęba pod wypełnieniem. Natomiast inni eksperci uważają, że jeśli wypełnienie spełnia swoje zadanie i nie powoduje żadnych objawów, to jej usuwanie może być zbędne, a przynajmniej nie musi być związane z pośpiechem.
Jeśli duże znaczenie mają względy estetyczne, to zazwyczaj właśnie osoby niezadowolone z wyglądu srebrnych wypełnień decydują się na ich wymianę na kompozytowe. W momencie podejmowania decyzji o ich wymianie warto skonsultować się z lekarzem dentystą. Profesjonalnie oceni realne ryzyko pozostawienia lub wymiany wypełnień oraz zaproponuje odpowiedni materiał zastępczy. Współczesna stomatologia oferuje wiele nowoczesnych materiałów, które nie zawierają metali ciężkich, a przy tym charakteryzują się wysoką estetyką oraz trwałością.
