Ząb zatrzymany to problem, który dotyczy zarówno młodzieży, jak i dorosłych. Z definicji jest to w pełni ukształtowany ząb, który pozostaje w kości lub pod dziąsłem i nie zajmuje prawidłowego miejsca w łuku. Najczęściej dotyczy to ósemek, ale mogą to być także kły, siekacze i zęby przedtrzonowe. Skąd wynika ta dolegliwość i jak wygląda jej leczenie?
Jakie są przyczyny i objawy zatrzymanego zęba?
Najczęstszym powodem zatrzymania zęba jest zbyt mała ilość miejsca w danym łuku. Ząb nie ma przestrzeni do prawidłowego wzrostu, więc zatrzymuje się częściowo lub całkowicie w kości. Sytuacja taka występuje także, gdy mleczak wypadnie z opóźnieniem i blokuje ząb stały. Mimo że zęby mleczne są przejściowe, to jednak ich leczenie i regularne kontrole w dzieciństwie są niezwykle ważne w profilaktyce tego problemu.
Do powstawania zatrzymanych zębów przyczyniają się również czynniki genetyczne oraz zaburzenia hormonalne. W skrajnych przypadkach przyczyną jest znaczny niedobór witamin (głównie A i D), które wpływają na prawidłowy rozwój kości i uzębienia. Kolejnym powodem bywają urazy szczęki lub nieprawidłowo przeprowadzone zabiegi stomatologiczne w przeszłości.
Objawy zatrzymanego zęba zależą głównie od umiejscowienia w jamie ustnej. W przypadku brakujących siekaczy lub kłów problem łatwo dostrzec samemu. W odniesieniu do ósemek sytuacja jest mniej oczywista. Do typowych dolegliwości należy przede wszystkim powracający i przewlekły ból. Z czasem mogą to być stany zapalne dziąseł, próchnica sąsiednich zębów oraz nieprawidłowy zgryz.
Zęba zatrzymanego nie można ignorować, ponieważ brak leczenia niesie ze sobą poważne konsekwencje. Prowadzi do przewlekłych stanów zapalnych, stłoczenia pozostałych zębów, a niekiedy do problemów ze stawami skroniowo-żuchwowymi. Często przyczyniają się również do uszkodzeń korzeni sąsiednich zębów. Dlatego warto wcześniej ustalić termin u stomatologa i to zanim dolegliwości staną się poważniejsze.
Jak wygląda diagnostyka w przypadku zatrzymanego zęba?
Stomatolog na początek ocenia stan jamy ustnej i palpacyjnie sprawdza miejsca, w których mogą występować obrzęki lub tkliwość dziąseł. Często już na tym etapie można zauważyć nieprawidłowości sugerujące obecność zatrzymanego zęba. Dla pacjenta problem staje się wyraźnie odczuwalny dopiero wtedy, gdy ząb nie wyrasta w przewidywanym czasie i pojawiają się dolegliwości bólowe.
Dokładniejszy wynik dają już właściwe badania obrazowe. Najczęściej wykonuje się zdjęcie pantomograficzne, które ukazuje całe uzębienie wraz z kośćmi szczęki i żuchwy. W ten sposób stomatolog ustali precyzyjne położenie zatrzymanego zęba oraz skalę problemu. W niektórych przypadkach konieczne bywa wykonanie tomografii komputerowej, która umożliwia trójwymiarową ocenę położenia zęba i relacji do nerwów lub zatok.
Ostateczna diagnoza wymaga uwzględnienia wszystkich zebranych informacji – od objawów klinicznych po wyniki wykonanych badań obrazowych. Na tej podstawie lekarz stomatolog ustala konkretny plan działania. Zazwyczaj wskazane jest chirurgiczne usunięcie zęba, ale może być też jego wprowadzenie do łuku przy pomocy leczenia ortodontycznego.
Na czym polega leczenie zęba zatrzymanego?
Najczęściej stosowaną metodą jest chirurgiczne usunięcie zatrzymanego zęba. Zabieg odbywa się w znieczuleniu miejscowym, a w bardziej skomplikowanych przypadkach stosuje się narkozę.
Chirurg nacina dziąsło, następnie usuwa fragment kości i wydobywa ząb w całości lub w częściach. Po zabiegu zakłada szwy i opatrunek, a pacjent otrzymuje zalecenia dotyczące diety oraz higieny jamy ustnej. Proces gojenia nierzadko bywa wspierany antybiotykami i płukankami przeciwzapalnymi.
Warto wiedzieć, że nie w każdym przypadku taki ząb musi zostać koniecznie usunięty. Jeśli dotyczy to siekaczy, kłów i przedtrzonowców, to istnieje możliwość zastosowania leczenia ortodontycznego. Polega to na chirurgicznym odsłonięciu zęba i założeniu aparatu, który stopniowo sprowadza go do łuku. Tego typu terapia trwa dość długo, ale można dzięki temu uratować ząb.
