Ząb zatrzymany – co to jest i co z nim zrobić?
Ząb zatrzymany to problem, który najczęściej dotyczy ósemek, ale nie tylko. Niekiedy nie daje żadnych objawów, a u niektórych pacjentów powoduje intensywny ból lub stany zapalne. Czym dokładnie jest ząb zatrzymany, kiedy udać się z nim do stomatologa i czy zawsze trzeba przeprowadzić ekstrakcję?
Czym jest ząb zatrzymany?
Ząb zatrzymany to taki, który nie przebił się przez dziąsło, mimo że jest w pełni i prawidłowo ukształtowany. Zjawisko to najczęściej dotyczy ósemek, ale zdarza się również w przypadku innych zębów. Taki kieł czy przedtrzonowiec może być całkowicie zatrzymany (czyli w całości ukryty pod powierzchnią dziąsła i kości) albo częściowo zatrzymany (gdy jego fragment wystaje ponad linię dziąsła).
Jakie są przyczyny zatrzymania zęba? Do zjawiska dochodzi najczęściej z powodu braku miejsca w łuku zębowym, wad zgryzu czy zbyt późnego wypadnięcia mleczaków. Taki ząb może nie dawać objawów przez wiele lat, by ostatecznie doprowadzić do powikłań w postaci np. stanu zapalnego. Dlatego tak ważne jest regularne chodzenie do dentysty i monitorowanie stanu jamy ustnej m.in. poprzez zdjęcia RTG.
Objawy zatrzymanego zęba i diagnostyka
Objawy zatrzymanego zęba mogą się nieco różnić w zależności od tego, czy zjawisko dotyczy ósemek, czy np. siekaczy. Kiedy brakuje któregoś z bocznych zębów, np. przedtrzonowca, problem bardzo łatwo zauważyć gołym okiem. Gdy chodzi o zęby mądrości, diagnoza bywa nierzadko bardziej wymagająca, ponieważ te nie występują u każdego człowieka.
Co ciekawe, ząb zatrzymany może przez długi czas nie dawać żadnych objawów. To jeden z powodów, dla których zjawisko często diagnozuje się przypadkowo, np. podczas rutynowego zdjęcia RTG. U niektórych pacjentów problem ten daje jednak wyraźne i dokuczliwe sygnały. Należą do nich, m.in.:
- ból dziąsła;
- opuchlizna;
- stan zapalny;
- paradontoza;
- trudności w otwieraniu ust;
- dyskomfort przy dotykaniu lub podczas jedzenia.
Aby postawić diagnozę, najczęściej wykonuje się zdjęcie RTG (pantomogram), pozwalające dokładnie ocenić położenie zatrzymanego zęba względem sąsiednich koron. Czasami lekarz może zlecić także tomografię komputerową. Wczesne wykrycie problemu pozwala uniknąć powikłań i dobrać najlepszą metodę leczenia zęba, który utknął w kości.
Co zrobić w przypadku zatrzymanego zęba?
Leczenie zęba zatrzymanego lub zęba częściowo zatrzymanego zależy od kilku czynników, takich jak występujące objawy, lokalizacja czy oddziaływanie na sąsiednie korony. Duży wpływ na decyzję lekarza ma również to, który ząb został zatrzymany – ósemka, kieł czy może przedtrzonowiec.
Czasami, szczególnie u młodszych pacjentów, możliwe jest ortodontyczne „wyciągnięcie” zatrzymanego zęba do łuku zębowego. Dotyczy to przeważnie kłów. Wymaga to jednak długotrwałego leczenia ortodontycznego pod okiem specjalistów. Mimo tego warto zdecydować się na takie rozwiązanie, ponieważ pozwala uchronić pacjenta przed ekstrakcją.
Warto jednak wiedzieć, że najczęściej zatrzymany ząb wymaga interwencji chirurgicznej. Dzieje się tak zwłaszcza wtedy, gdy powoduje ból, stany zapalne czy nacisk na sąsiednie zęby. Wówczas dentysta zaleca ekstrakcję, czyli chirurgiczne usunięcie zatrzymanego zęba (zazwyczaj dotyczy to zębów mądrości). Zabieg ten przeprowadza się w znieczuleniu miejscowym, a w trudniejszych przypadkach także z pomocą sedacji lub pod narkozą.
Usunięcie zęba zatrzymanego to przeważnie najlepsza opcja. Nieleczenie tego zjawiska może prowadzić do przykrych konsekwencji i uporczywych dolegliwości. W pełni wykształcony ząb, który utknął w kości szczęki, niekiedy sprzyja rozwojowi próchnicy i ma zły wpływ na pozostałe zęby.
Zatrzymany ząb mądrości to tylko jeden z wielu powodów, dla których warto regularnie odwiedzać gabinet stomatologiczny. Dbałość o zdrowie jamy ustnej to element kompleksowej troski o zdrowie całego organizmu.
